1. Tanım
- Akut Patellar Tendon Rüptürü, patellar tendonun ani bir şekilde yırtılmasıdır. Patellar tendon, diz kapağını (patella) tibia (kaval kemiği) ile bağlar ve dizin ekstensiyon (dizin düzlemesi) hareketine katkıda bulunur. Tendon, kaslardan gelen kuvvetin diz eklemine iletilmesini sağlar. Bu tendonun yırtılması, dizin işlevini bozarak kişinin yürümesini ve normal aktivitelerini gerçekleştirmesini engeller.
2. Nedenleri
a) Yüksek Enerjili Travmalar:
- Spor Yaralanmaları: Basketbol, futbol, voleybol gibi sporlarda, ani sıçramalar ve yön değişiklikleri sırasında dizin aşırı gerilmesi, patellar tendonun yırtılmasına neden olabilir. Özellikle kuvvetli bir sıçrama sonrası dizin yere sert bir şekilde inmesi, bu tür bir yaralanmayı tetikleyebilir.
- Çarpma ve Düşme: Dizin üzerine düşme, özellikle ani ve kuvvetli bir darbe ile patellar tendonun kopmasına yol açabilir. Örneğin, trafik kazaları, yüksekten düşme gibi durumlarda da görülebilir.
- Aniden aşırı yüklenme: Örneğin, dizdeki kaslar aşırı zorlandığında (ağırlık kaldırma, fazla sıçrama gibi), patellar tendonun dayanıklılığı aşılabilir ve tendon yırtılabilir.
b) Yaş ve Tendon Zayıflaması:
- Yaşla İlişkili Zayıflama: Tendonlar yaşla birlikte zayıflar. 40 yaş üzeri bireylerde patellar tendonun esnekliği azalır ve kopma olasılığı artar. Bu tür yaşlanmaya bağlı zayıflıklar, aşırı hareketler veya travmaların daha az etkisiyle bile tendonun yırtılmasına neden olabilir.
c) Bağlantılı Durumlar:
- Patellar Tendonunun Önceden Zayıf Olması: Daha önce tendon hasarı yaşayan bireylerde, bu tendonun yeniden yırtılması riski artar.
- Romatizmal Hastalıklar ve Enflamasyon: Tendonun iltihaplanmasına yol açan hastalıklar (örneğin, tendinit) patellar tendonun zayıflamasına neden olabilir, bu da yırtılma olasılığını artırır.
3. Belirtiler
a) Şiddetli Ağrı ve Aniden Başlayan Ağrı:
- Tendon yırtıldığında aniden başlayan şiddetli bir ağrı hissedilir. Bu ağrı, genellikle dizin ön kısmında yoğunlaşır ve hızlıca yayılabilir. Ağrı, herhangi bir hareketle daha da artar.
b) Şişlik ve Kanama:
- Yırtılma nedeniyle çevre dokularda kanama olur. Kanama, dizde hızla şişlik ve ödem oluşturur. Şişlik, yaralanmanın hemen ardından gözle görülebilir ve hızla büyüyebilir.
c) Hareket Kısıtlılığı:
- Dizdeki fonksiyonel kayıp nedeniyle hastalar, dizlerini açmakta ve kapamakta zorluk çekerler. Dizin tam uzatılması (ekstensiyon) genellikle engellenir, bu da hastanın normal yürüyüşünü ve hareketlerini zorlaştırır.
d) Patellar Deformasyon:
- Yırtık ileri seviyedeyse, patella (diz kapağı) normalden farklı bir pozisyonda olabilir. Patella, tendonla bağlanamadığı için kayabilir veya eğilebilir. Bu, genellikle patellanın dizin alt kısmına kayması şeklinde görülür.
e) Yürüyüş ve Adım Atmada Zorluk:
- Yırtılma sonrası hastalar adım atarken ciddi zorluklarla karşılaşır. Dizdeki güç kaybı nedeniyle basmak oldukça zorlaşır ve hastalar destek alarak yürümeye çalışabilirler.
Global Ortopedi : Akut Patellar Tendon Rüptürü Nedir
4. Tanı Yöntemleri
a) Fiziksel Muayene:
- Fiziksel muayene ile hastanın dizindeki ağrı, şişlik, kızarıklık ve sıcaklık artışı kontrol edilir. Ayrıca dizin tam açılması ve kapatılması testi yapılır.
- Patellar Tendon Testi: Bu testte dizin tam düzlemesi sırasında ağrı ve hareket kısıtlılığı aranır.
b) Görüntüleme Yöntemleri:
- Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR): MR, patellar tendonun yırtıldığı alanı net bir şekilde görmeye olanak tanır. Yırtığın boyutu, yırtılma tipi (tam kopma veya kısmi yırtılma) ve patellanın durumu MR ile net bir şekilde ortaya konur. Bu yöntem en kesin tanıyı koyar.
- Ultrasonografi: Daha hızlı ve pratik bir tanı aracı olarak kullanılır. Ancak MR kadar detaylı bilgi vermez. Ultrason ile tendonun yırtılıp yırtılmadığı ve damarlar arası sıvı birikimi gözlemlenebilir.
c) Röntgen: Röntgen, genellikle patellar dislokasyon veya kırıkları kontrol etmek için kullanılır. Tendon yırtılmasını göstermez, ancak patellanın yerinden çıkıp çıkmadığını kontrol etmek için yardımcı olabilir.
5. Tedavi Yöntemleri
a) Cerrahi Müdahale:
- Ameliyat: Patellar tendon rüptürlerinde genellikle cerrahi onarım gereklidir. Yırtılan tendonun uçları birbirine dikilir. Eğer tendon tamamen kopmuşsa, tendonun diğer uçları ya da ilgili kaslar ile yeniden bağlanır.
- Ameliyat Tipleri: Yırtığın türüne göre, açık cerrahi teknikler veya artroskopik cerrahi tercih edilebilir. Artroskopik cerrahi, daha az invazivdir ve iyileşme süresi daha kısadır.
b) Fiziksel Terapi:
- Ameliyat sonrası fiziksel terapi, dizin eski işlevini kazanmasında kritik rol oynar. Fiziksel terapistler, kas gücünü artırmaya, eklem hareketliliğini geri kazandırmaya ve iyileşme sürecini hızlandırmaya yönelik egzersizler uygularlar.
- İyileşme sürecinde, kasları güçlendirme ve diz eklemini düzgün çalıştırmaya yönelik terapilerle hastalar normale döner.
c) Ağrı Yönetimi:
- Ağrı Kesiciler: İlaçlar (non-steroid anti-inflamatuar ilaçlar) ağrıyı kontrol altına alabilir. Ayrıca, soğuk kompres tedavisi ile şişlik ve ağrı azaltılabilir.
- Kortizon Enjeksiyonları: Şiddetli iltihaplanma durumunda, doktorlar bazen kortizon enjeksiyonları önerebilir. Ancak bu genellikle cerrahi müdahale sonrasında ek bir tedavi olarak kullanılır.
6. İyileşme Süreci ve Prognoz
a) İyileşme Süresi:
- Cerrahi Müdahale Sonrası: İyileşme süresi ortalama 4-6 ay sürer. Ancak, tam iyileşme ve dizin eski fonksiyonlarına dönmesi 1 yıl sürebilir.
- Fiziksel Terapi: İyileşme sürecinin büyük kısmı fiziksel terapi ile gerçekleşir. Dizdeki kasların güçlenmesi ve hareketliliğin artması sağlanır.
b) Komplikasyonlar:
- Yaralanma Tekrarı: Ameliyat sonrası tendonun tekrar kopma riski vardır, özellikle rehabilitasyon süreci doğru şekilde yapılmazsa.
- Hareket Kaybı ve Zayıflık: Eğer tedavi edilmezse veya geç yapılırsa, kalıcı hareket kaybı ve dizin güçsüzleşmesi görülebilir.
- Artrit: Patellar tendon rüptürü sonrası diz ekleminde artrit gelişebilir, bu da uzun vadeli işlev kaybına yol açabilir.
Eğer belirtileri yaşıyorsanız 0535 833 52 34 telefon numaramızdan ekip arkadaşlarımızı arayıp randevu alabilirsiniz.
Geç Olmadan Muayenenizi Olun, Erken Teşhis Hayat Kurtarır. “GlobalOrtopedi”